De projecten‎ > ‎

Lissabon

PUPIL'S GUIDANCE IN A DIVERSE SOCIETY - organisatie Eekhout Academy - Lissabon - Portugal
heterogene leergemeenschap zorgcoördinatoren
zaterdag 5 mei 2018 - vrijdag 11 mei 2018
Scholen worden geconfronteerd met een dubbele uitdaging. Enerzijds leven we in een samenleving met meer en meer diversiteit, anderzijds inclusief onderwijs maakt deel uit van de Vlaamse onderwijssetting.  Scholen dienen zich aan te passen aan deze veranderde context.  
In deze cursus gaan we na hoe de leerlingenbegeleiding het best kan ingezet worden om aan de nieuwe eisen van een veranderde samenleving te voldoen. De cursus biedt heel wat input, reflectie en oefeningen, praktijk en schoolbezoeken.

Deelnemers 
Patrick Timmerman  codi – directie OLVO
Wim Derudder  cozoco / zoco Zeebrugge
Rita Blomme  zoco OLVO
Ellen Dingemans  zoco OLVO
Ellen Dobbelaere  zoco Sint-Jansschool
Annelies Vinck  zoco Sint-Margareta
Christopher Beausaert  zoco Westkapelle/Duinbergen
Leen Vandewalle  zoco Lissewege
Anne Van Vooren  directie/zoco H.Hart
Magali Marey  projectcoördinator – directie De Vuurtoren

Zaterdag 5 mei
Vandaag plaatsten we zo'n 20000 stappen op Portugese bodem! Iedereen moest heel vroeg op, sommigen reeds om 3u. Onze vlucht was immers om 7u30 vanuit Zaventem. Op de luchthaven stonden ze ons op te wachten als Eurosong team, maar dit bleek dan toch niet voor ons te zijn... Van de Portugese Carlos kregen we een warm welkom. Na het afzetten van de bagage in het depot namen we de metro richting centrum. Noodgedwongen, wegens een metropanne, stapten we aan Parsue das Naçoes uit, ooit de plek van expo '98. We vinden er hedendaagse architectuur. Momenteel staat echter alles in het teken van Eurosong en zijn er grote gedeelten afgesloten. We namen er een lunch en reisden met de metro door naar Baixa (benedenstad). In sneltempo wandelden we door de verschillende wijken. Lissabon is een bruisende kosmopolitische stad. We genoten van de atmosfeer, de zon en de drukte. De dag was zo om. Om 16u keerden we terug richting luchthaven. Met onze bagage in de hand zetten we onze tocht verder. Een ferry bracht ons naar de overkant van de Taag, een taxi tot aan het hotel in Costa da Caparica. Het is een geliefd vakantieoord voor de 'Lisboetas', die hier komen zwemmen, zonnebaden en genieten van de visrestaurants en de cafés. We eindigden onze dag met een drankje in een lokale bar en een avondmaal in het hotel. Moe, maar met heel wat nieuwe ervaringen rijker, kroop iedereen tijdig onder de wol...





Zondag 6 mei

We werden wakker gemaakt door de prachtige Portugese zonnestralen .
Na een lekker ontbijt, hadden we nog voldoende tijd om de omgeving te verkennen. Het strand lokte een wandeling langs de waterlijn van de Atlantische Oceaan uit. Brr, toch wel kouder dan we eerst dachten! Van het strand, via de lokale rommelmarkten, richting hotel, met een tussenstop in de Sushibar voor een lunch. Voor enkelen hun eerste ervaring! Dat was voor herhaling vatbaar hoor.
De cursus startte om 14:00 in de lobby met alle deelnemers. Wim en Joe onthaalden ons met lokale specialiteiten.
Het werkprogramma werd overlopen. Het belooft een boeiende, leerrijke Erasmus week te worden.
De kennismakingsronde gebeurde via een vraagspel. What am I, who I am!
Voor we de schoolbezoeken kunnen aanvangen, is het een must om ons te verdiepen in de ontwikkeling van het Portugees onderwijssysteem doorheen de geschiedenis. De drie turning points waren/zijn:


- Turnin
g point 1 (Portugese revolutie 1974)

- Turning point2 (Pisa test - EU open method of coördinator 2006)

- Turning point3 (Global crisis 2010)


Na deze introductie, de hoogste tijd om met een koffie/thee,... even te socializen in een Portugese strandbar.
We eindigden onze eerste cursusdag met het uitdiepen van het hedendaags onderwijssysteem in Portugal.
Douchen en daarna diner at the beach met alle cursisten om het ijs te breken. We kijken al uit naar het vervolg morgen!


Maandag 7 mei

Introduction to diversity and inclusion in school policy
Index on inclusion

We kregen deze ochtend onmiddellijk de taak om stil te staan bij volgende vragen:

- Wat wil je leren?
- Wat wil je ervaren?
- Wat wil je delen?
- Wat heeft mijn school nodig?

Dat bleek toch een serieus denkwerk te zijn.


Bij elke groep kwam de vraag ‘Wat verstaan ze in Portugal onder inclusie?’, gezien de Portugese scholen hierop het best internationaal scoren?

Hopelijk krijgen we op de vele vragen deze week een antwoord.


Eerst moet er natuurlijk stil gestaan worden bij de manier van omgaan met diversiteit en welke rol discriminatie hierbij speelt.
Zo werd duidelijk dat er zes manieren van omgaan met diversiteit zijn: van ontkennen tot integratie.

Wat we zien is nooit het volledige plaatje. Je kent waarschijnlijk het verhaal wel van de ijsberg.
Het topje is zichtbaar, maar wat zit onder het water?
We kunnen het idee van de ijsberg heel ruim toepassen: kijken naar kinderen, je school, je eigen werking …
Niet zelden komt het tot een botsing tussen twee ijsbergen: meningen en achtergronden verschillen.
Doordachte communicatie is hierbij essentieel.


In de namiddag werden we ondergedompeld in de wereld van inclusie. We kwamen tot het besef dat we er een te nauwe kijk op hebben. We beperken dit vaak enkel tot het M-decreet.
Het gaat echter ook om je achtergrond (SES), je zijn (emotie – je kunnen – leerproblemen- …),
je plaats in de gemeenschap …

Een wereld ging open toen we het boek ‘Index voor inclusie’ leerden kennen.
Het heeft het over waarden als gelijkheid, vertrouwen, eerlijkheid, respect voor diversiteit, geweldloosheid …, waarvan wij denken de betekenis te kennen. Snel werd duidelijk dat we veel te eng invulling geven.


Floor (een van de lesgeefsters) vertelde ons het verhaal van de kanarie in de mijnen. Als die stierf ging men op zoek naar de oorzaak en gaf men niet de kanarie de schuld.
Meteen volgde de vraag ‘Wat zijn oorzaken van slechte leerprestaties?’.
Wij leggen die vaak bij de leerling (IQ, thuissituatie, welbevinden …). Maar kunnen we alles toeschrijven aan het kind? Kijken we niet te weinig naar de rol van ons, leerkrachten-team? Moeten we ons onderwijs niet aanpassen? Geloven wij wel voldoende in het kunnen van het kind?

Patrick kreeg van ons allen de vraag om ‘De index voor inclusie’ aan te schaffen, want het is een bron, een ruim hulpmiddel om mee aan de slag te gaan. We kunnen het inzetten bij het uitstippelen van een goed beleid, bij een kindbespreking, bij het aanpakken van werkpunten aangegeven door de doorlichting of pedagogische begeleiding … Het helpt dus om over de aanpak te spreken.
De school zelf bepaalt hoe ze het wil inzetten.

Dinsdag 8 mei

Vanmorgen vertrokken we rond 8 uur met de bus naar Sétubal. Daar werden we opgewacht door Pedro, de directeur van de scholengroep, die ons samen met enkele leerlingen welkom heette. De scholengroep bestaat uit 4 kleuterscholen, 7 lagere scholen en één secundaire school met een beroepsopleiding.

Tijdens onze rondleiding kregen we al onmiddellijk een eerste indruk van deze school waar leerlingen van 10 tot 18 schoollopen. Deze school is gelegen in een sociaal achtergestelde buurt.

Op deze afdeling zitten 900 leerlingen die naast de algemene beroepsopleiding een certificaat kunnen behalen in sport, toerisme en theater.

Voor deze leerlingen is dit heel belangrijk en een extra motivatie om zich te kunnen ontplooien.

Slechts een kleine minderheid vat namelijk hogere studies aan en heeft op die manier al een diploma secundair onderwijs in handen.

Enkele studenten gaven ons een enthousiaste uitéénzetting over hun opleiding. Je merkte dat deze studenten trots waren op hun school.

Naast de reguliere opleiding is er ook een specifiek programma voor 'Students at Risk'. Dit zijn kinderen uit sociaal zwakke gezinnen, die vaak al hadden afgehaakt en zo via persoonlijke contacten met ouders en leerlingen, en ook een flexibel programma, worden deze leerlingen terug naar de schoolbanken gehaald.

 De school vertrekt vanuit twee hoofdprincipes:

1. Make all students ‘want’ to learn, instead of just learning.

2. There is nothing more unequal than the equal treatment of unequal people.

 Dit bracht ons onmiddellijk bij het inclusiebeleid van de school.

Zoals alle scholen in Portugal was ook dit een inclusieve school, waarin buitengewoon onderwijs een plaats heeft in het normale onderwijs.

 Wat ons vooral is bijgebleven is dat de leerlingen echt gemotiveerd worden door enthousiaste leerkrachten en door aantrekkelijke activiteiten zoals bv. een reizende tentoonstelling in de school, boeiende stage-activiteiten, interessante uitstappen enz.

 Ter afsluiting van de voormiddag mochten we ook nog een bezoek brengen aan de basisschool.  Hier viel toch wel op dat er een minder krachtige leeromgeving te zien was tegenover onze klasinrichtingen.  Niettemin waren we gecharmeerd door de warme omgang van de leerkrachten en het personeel naar de leerlingen, maar ook naar ons toe.

 Na een korte lunch in een typisch Braziliaans restaurant, gingen we in het hotel nog even aan de slag met het theoretisch kader rond ‘De leraar doet ertoe’.

Er werden ons een aantal denkkaders aangelegd, waarmee we dan zelf aan de slag kunnen in onze eigen school/klaspraktijk.

 En dan nu: tijd voor aperitiefje...


Woensdag 9 mei

De wekker liep opnieuw vroeg af om tijdig onze busrit aan te vatten.
Tijdens de lange rit konden we onze ogen niet sluiten, want we werden meteen aan het werk gezet. Ruim 1 uur bespraken we per twee enkele items uit het boek ‘Index voor inclusie’.
Wat zijn jouw ervaringen op je eigen school? Hoe zou je het willen hebben? Wat is jouw mening? …
Yep, onze brains werkten al meteen op volle toeren.

Onze eerste halte was Rafaël Bordalo Pinheiro, de school waarop Carlos (vriend van Magali) werkt. Het is een middelbare beroepsgerichte school. Het viel meteen op dat het om een totaal andere context dan de school van gisteren ging. De nieuwbouw oogde ruim en uitnodigend.
Toekomstige hulpkleuterleidsters, volledig in tenue en geschminkt en klaar voor een optreden, ontvingen ons.
Carlos loodste ons in een strakke planning doorheen zijn school, van bibliotheek tot parktijkruimte van toekomstige automecaniciens. Enkele leerlingen gaven uitleg over een project rond diversiteit. Trots lazen ze een eigen werk voor. Hierin vertelden ze het verhaal van een fictieve ik, die net iets anders dan de andere is (te groot, te arm, …).  


De aan de school verbonden psycholoog (te vergelijken met ons CLB) legde uit hoe ze met alle participanten samenwerkt. De school heeft een aparte klas waarin kinderen met een grotere beperking worden begeleid.

We haastten ons om ons bord leeg te eten, want Carlos plande nog een ander schoolbezoek.
We gingen naar Escola Santa Catarina, een school voor kinderen van 5 tot 14/15 jaar.
Het is een referentieschool, dankzij de subsidies die ze toegekend kregen voor het opvangen van dove kinderen en kinderen met andere beperkingen.
De dove kinderen hadden een stuk voorbereid. Ze beeldden een gekend Portugees lied uit in gebarentaal (een meisje dat op de tramchauffeur verliefd wordt).


De begeleidsters legden hun werking uit. De dove kinderen sluiten meestal aan in de gewone klas.
De leerkrachten kunnen een aantal uren rekenen op de hulp van een doventolk. De andere lessen staan ze er alleen voor. Dit lukt volgens hen dankzij een goede lesvoorbereiding (aparte infobladen, werken met peers …) en een flexibel lesrooster op maat volgens de behoeften van het kind.

We leerden het special-olympic erkend balspel ‘boccia’ kennen. Het is iets te vergelijken met petanque. Een kind met syndroom van Down, een dove jongen, een zwaar fysiek gehandicapt kind in rolstoel, … nodigden enkele collega’s uit om met hen te spelen. 


Deze kinderen met beperking sluiten aan bij leeftijdsgenoten wanneer de ‘special-need-teachers’ er niet zijn.

We ontvingen van de ‘special-need-kids’ van beide scholen een geschenk: een potje pompoenjam,  een bladwijzer, een OXO-spel in kurk en een sleutelhanger met onze naam.

Even konden we het ommuurd stadje Obidos verkennen, voordat we onze voeten rond 20u onder de tafel konden steken.

Enkel een busrit van anderhalfuur, en voor twee van ons het schrijven van dit verslag, scheidden ons van een bedje …

Donderdag 10 mei

Na een onderdompeling gisteren in het Portugese schoolleven, mochten we vandaag zelf terug op de banken zitten voor wat extra theorie. Een korte samenvatting van deze verdieping:

1) Inspiratie ondersteunende groeperingsvormen

Vaak zitten we vast in het lineaire systeem en kunnen andere groeperingsvormen uitkomst bieden. Wat we nodig hebben is geen evolutie, maar een revolutie (dixit Ken Robinson). 


2) Als inspiratiebron kregen we de structuur en (vaak alternatieve) werkwijze van verschillende scholen aangeboden waar we de voor- en nadelen van bespraken.  We konden besluiten dat wij hier al een goed eind op weg zijn, maar dat er nog vele kansen te benutten zijn als we durven breder te denken. Een heel inspirerend boek dat zeker als leiddraad kan dienen: School, leerkazerne of leerthuis van Hans Schmidt.

3) Focus op samenwerking

School verbeteren doe je met elkaar. Geef leraren autonomie, stel samen een visie op en organiseer werkgroepen. Zo kun je onderwijs verbeteren en vernieuwen. In de Nicholaas Beetschool werken leerkrachten samen aan hun lesvoorbereidingen, delen ze kennis en ervaring en geven ze op eerlijke wijze feedback nadat ze bij elkaar op klasbezoek gaan. 

4) Randvoorwaarden ondersteunende groeperingsvormen


Door de schoolstructuur in kaart te brengen met een model, breng je duidelijkheid aan. Vanuit die vereenvoudiging wordt aansturing beter mogelijk . Zo kun je de creativiteit binnen een complexe organisatie gebruiken om tot schoolontwikkeling te komen.
Na een volededige dag met nieuwe ideeën konden we indrukken uitwisselen met onze Erasmuscollega's en werden we nog getrakteerd op een culturele uitstap. Onze eerste stop was een bezoek aan Cristo Rei in Almada. Van daaruit hadden we een prachtig zicht op Lissabon. 
Onze tweede stop was Fonte da Telha, een oud vissersdorpje. Daar hadden we het geluk om de vissers met hun verse vangst aan land te zien komen. We kregen er een typisch lokaal aperitiefje aangeboden op het strand.

Vrijdag 11 mei
De laatste dag van de cursus biedt traditioneel de kans om te reflecteren en te evalueren. Dat deden we in groep aan de hand van vier placemats: borgen, bannen, meenemen en implementeren van acties en ideeën binnen onze eigen school. We hebben nu natuurlijk heel wat input, maar beseffen dat schoolmaken een opdracht is van alle partners binnen scholengemeenschap Saeftinghe. We willen jullie dan ook graag meenemen in dit proces!

Comments